Wpis

piątek, 26 sierpnia 2011

Maria Konopnicka

Życie i twórczość Marii Konopnickiej.

Życie

Maria Konopnicka z domu Wasiłowskich urodziła się w 1842 roku w Suwałkach. Dzieciństwo i młodość spędziła w Kaliszu. W latach 1855-1856 uczyła się na pensji sakramentek w Warszawie. Tam poznała Elizę Orzeszkową.

W 1862 roku poślubiła ziemianina, Jana Konopnickiego i zamieszkała wraz z nim w majątku Bronów pod Łęczycą. Rok później wyjechała do Drezna, wróciła w 1864 roku. Miała sześcioro dzieci. Kiedy zrujnowano Bronów, zamieszkała w Gusinie, a w 1877 roku przeniosła się do Warszawy. Dorabiała lekcjami i publikacjami. Całe życie czynnie uczestniczyła w konspiracji. Również w życiu jawnym opiekowała się więźniami,  działała w Czytelni Dla Kobiet, w Kole Oświaty Ludowej. Redagowała pismo dla kobiet "Świt".

Od 1890 roku stale przebywała za granicą, we Włoszech, Szwajcarii, Austrii, we Francji. Cały czas organizowała pomoc, współpracowała z wieloma organizacjami społecznymi zaborów. Protestowała przeciwko represjom wobec dzieci we Wrześni w latach 1901 - 1902 i ustawom wywłaszczeniowym przeciwko prześladowanym unitom. W 1903 roku otrzymała w darze dworek w Żarnowcu pod Krosnem.

Twórczość

Marię Konopnicką uważa się za czołową poetkę epoki pozytywizmu. Używała pseudonimów artystycznych Jan Sawa, Jan Waręż, Marko. Inspiracją dla Konopnickiej byli wielcy romantycy europejscy (Victor Hugo i Heinrich Heine), romantycy polscy (Mickiewicz, Słowacki), poezja ludowa oraz poezja tyrtrjska. Jej poezja stanowiła reakcję na krzywdę społeczną i narodową, przekonywała o konieczności dążenia do niepodległości wbrew tendencjom ugodowym.
Maria Konopnicka pisała wierszowane obrazki, krótkie utwory z pogranicza liryki i epiki. Przeważał w nich realistyczny obraz losu skrzywdzonych, ubogich i bezbronnych ludzi, przede wszystkim dzieci. Współczuła, oskarżała, demaskowała. Odsłaniała panującą nędzę, ciemnotę, zdemoralizowanie. Uważała, że to ustrój społeczny wytwarza przepaść między pokrzywdzonymi a krzywdzicielami. Buntowała się przeciwko absurdalności bytu. Często utwory Konopnickiej są świadectwem goryczy i załamania duchowego. W swojej twórczości nie tylko realistycznie odtwarzała szczegóły opisywanych miejsc i wydarzeń, pragnęła również stać się "mścicielką ludu", demaskatorką niesprawiedliwych układów społecznych. Antyfeudalne i wolnościowe dążenia zaliczyc należy do elementów pozytywistycznych w jej poezji.
Równocześnie fascynował ją motyw romantycznego buntu przeciwko ograniczeniom jednostki. jej ambicja sięgała utrzymania statusu poezji jako wypowiedzi wieszczej, porywającej swymi ideami.

Poetka uprawiała wiele form liryki: patriotyczną, społeczną, filozoficzną, miłosną. Charakterystyczny dla poezji Konopnickiej jest nurt ludowy, który objawiał się następującymi cechami:
- rzeczywiste postrzeganie i ocenianie sytuacji z perspektywy ludu,
- przetwarzanie form poezji ludowej,
- punkt widzenia tożsamy z postawą naiwnego ludowego pieśniarza,
- świadomość krzywdy i nierówności społecznych,
- poetyka i wyobrażenia właściwe konwencjom ludowej pieśni,
- współodczuwanie poetki z bohaterem ludowym.

W twórczości Marii Konopnickiej dużą rolę dogrywa bohater. W swoich utworach starała się oddać wiernie wiejski światopogląd i realia. Bohaterem lirycznym uczyniła więc wiejskiego gadułę, doskonale znającego chłopską biedę. Wyrażał on gorycz, bezradność, ale i determinację oraz przebłyski gniewnego buntu. Jego wypowiedzi nasyciła poetka dozą emocjonalności, co podnosiło wrażenie podobieństwa przedstawianych sytuacji. Do opisania wiejskich realiów często używała ironii.

 Do swojej poezji Konopnicka wprowadziła paralelizm, kontrasty, metafory, refren. Ożywiała i personifikowała zjawiska przyrody. Poezję jej cechuje prostota i komunikatywność, stroficzna budowa, aby poezję jej mógł zrozumieć jak najszerszy odbiorca.

Szczegóły wpisu

Tagi:
Autor(ka):
artyurz
Czas publikacji:
piątek, 26 sierpnia 2011 08:00